Trong bối cảnh thị trường quản lý gia sản Việt Nam được dự báo đạt 600 tỷ USD vào năm 2027, câu chuyện không còn dừng lại ở việc tạo dựng tài sản, mà chuyển sang một bài toán phức tạp hơn: làm thế nào để chuyển giao tài sản một cách bền vững qua nhiều thế hệ. Di sản, vì thế, không chỉ là tiền bạc hay vị trí, mà là sự tiếp nối của giá trị, tư duy và chiến lược dài hạn.

Theo dự báo của McKinsey & Company, thị trường quản lý gia sản tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ. Tuy nhiên, phía sau cơ hội hàng trăm tỷ USD là một thực tế đáng chú ý: phần lớn tài sản cá nhân vẫn chưa được quản lý một cách có cấu trúc. Đặc biệt với nhóm doanh nhân, tài sản không chỉ tồn tại dưới dạng tiền mặt hay danh mục đầu tư, mà còn gắn chặt với doanh nghiệp gia đình, cổ phần, bất động sản và các mối quan hệ kinh doanh tích lũy qua nhiều năm. Chính đặc điểm này khiến việc chuyển giao trở nên phức tạp hơn rất nhiều so với các thị trường phát triển.

Chia sẻ tại một hội thảo gần đây, Phó Tổng Giám đốc của một ngân hàng thương mại nhấn mạnh rằng, thách thức lớn nhất trong quá trình chuyển giao không nằm ở tài sản, mà nằm ở khoảng cách thế hệ. Đó là sự khác biệt về tư duy, cách tiếp cận và góc nhìn giữa những người đã gây dựng doanh nghiệp trong giai đoạn khó khăn và thế hệ kế thừa được đào tạo trong môi trường hiện đại hơn. Chính vì vậy, ông khẳng định: “Kế thừa không phải chỉ là giao lại một vị trí, mà là trao một di sản”.

Quan điểm này phản ánh đúng bản chất của quản lý gia sản hiện đại. Di sản không chỉ bao gồm tài sản hữu hình, mà còn là những giá trị vô hình như uy tín, văn hóa doanh nghiệp, tư duy quản trị và bản lĩnh trước biến động. Thế hệ đi trước – phần lớn là các doanh nhân 5x, 6x – đã xây dựng doanh nghiệp trong điều kiện thiếu vốn, thiếu thị trường và hệ thống pháp lý chưa hoàn thiện. Những gì họ để lại không chỉ là quy mô tài sản, mà còn là nền tảng giá trị giúp doanh nghiệp tồn tại và phát triển.

Trong khi đó, thế hệ kế cận lại sở hữu những lợi thế khác biệt: được đào tạo bài bản, tiếp cận công nghệ mới, có khả năng hội nhập quốc tế và tư duy quản trị hiện đại. Họ có thể tái cấu trúc doanh nghiệp, mở rộng thị trường và tối ưu hóa vận hành. Tuy nhiên, nếu thiếu sự kết nối với thế hệ trước, quá trình này có thể dẫn đến việc đánh mất những giá trị cốt lõi – yếu tố tạo nên bản sắc và sức mạnh dài hạn của doanh nghiệp.

Không chỉ dừng lại ở yếu tố con người, các dịch vụ tư vấn, quản trị và phương thức chuyển giao gia sản tại Việt Nam còn nhiều hạn chế. Trong nhiều trường hợp, việc chuyển giao tài sản vẫn chủ yếu thông qua di chúc hoặc tặng cho. Tuy nhiên, các phương thức này tồn tại nhiều rủi ro tranh chấp. Di chúc không kiểm soát cách tài sản được sử dụng sau khi chuyển giao, trong khi việc tặng cho sớm lại khiến người sáng lập mất quyền kiểm soát và có thể dẫn đến những rủi ro không mong muốn như xung đột gia đình hoặc phân tán tài sản.

Trong quản lý tài sản hiện đại, những rủi ro này được gọi là “wealth succession risk” – rủi ro chuyển giao gia sản. Đây là nguyên nhân khiến nhiều doanh nghiệp gia đình trên thế giới không thể duy trì qua thế hệ thứ hai hoặc thứ ba. Tại Việt Nam, khi làn sóng chuyển giao thế hệ đầu tiên đang diễn ra mạnh mẽ, rủi ro này càng trở nên rõ rệt.

Ở các quốc gia phát triển, quỹ tín thác (trust fund) là công cụ phổ biến giúp giải quyết bài toán này. Tuy nhiên, tại Việt Nam, mô hình này chưa thực sự phổ biến do hạn chế về pháp lý. Trong bối cảnh đó, một số giải pháp thay thế đang dần được quan tâm, trong đó có việc kỳ vọng sử dụng bảo hiểm nhân thọ như một cấu trúc “quỹ tín thác” linh hoạt, hỗ trợ cho mục tiêu hoạch định và chuyển giao tài sản, tùy thuộc vào khung pháp lý hiện hành cũng như mục tiêu của từng cá nhân.

Khác với các công cụ truyền thống, hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có thể được thiết kế để duy trì hiệu lực ngay cả khi người sở hữu không còn, đồng thời cho phép chỉ định nhiều người thụ hưởng, phân chia tài sản theo tỷ lệ và thời điểm cụ thể. Điều này giúp người sáng lập vẫn có thể kiểm soát cách tài sản được chuyển giao, đảm bảo mục tiêu dài hạn và hạn chế rủi ro phân tán tài sản. Không chỉ là công cụ bảo vệ, bảo hiểm trong trường hợp này trở thành một phần của chiến lược quản trị gia sản và kế hoạch kế thừa doanh nghiệp.

Từ góc nhìn tổng thể, có thể thấy rằng chuyển giao gia sản không phải là một sự kiện, mà là một quá trình dài hạn, đòi hỏi sự kết hợp giữa nhiều yếu tố: con người, chiến lược, công cụ tài chính và khung pháp lý. Nếu chỉ tập trung vào việc “chuyển giao tài sản” mà bỏ qua yếu tố “chuyển giao giá trị”, doanh nghiệp rất khó duy trì sự bền vững qua các thế hệ.

Trong một thế giới mà tài sản không chỉ cần được tạo dựng mà còn phải được bảo vệ và chuyển giao một cách chiến lược, việc lựa chọn đúng giải pháp là yếu tố then chốt. 

AIA Elite mang đến trải nghiệm các dịch vụ cao cấp thuộc hệ sinh thái bảo hiểm toàn diện, kết hợp giữa bảo vệ tài chính, bảo hiểm đầu tư và chăm sóc sức khỏe, được thiết kế riêng theo từng nhu cầu và mục tiêu của khách hàng cao cấp.

Nội dung bài viết mang tính chia sẻ thông tin tổng hợp để tham khảo, không nhằm mục đích tư vấn tài chính, đầu tư hay pháp lý chuyên biệt. Các thông tin được trình bày dựa trên bối cảnh tại thời điểm đăng tải.

Nguồn tham khảo:

[1] The Saigon Times, “Chuyển giao di sản tại Việt Nam: Khi công cụ pháp lý chưa theo kịp nhu cầu,” 2026.

[Online]. Available: https://thesaigontimes.vn/chuyen-giao-di-san-tai-viet-nam-khi-cong-cu-phap-ly-chua-theo-kip-nhu-cau/

[Accessed May 05 2026].

[2] Người Quan Sát, “Doanh nhân Đỗ Quang Vinh: Kế thừa không chỉ giao lại vị trí mà là trao một di sản,” 2026.

[Online]. Available: https://nguoiquansat.vn/doanh-nhan-do-quang-vinh-ke-thua-khong-chi-giao-lai-vi-tri-ma-la-trao-mot-di-san-285903.html

[Accessed May 05 2026].