1. Nguyên nhân thiếu máu và vai trò của dinh dưỡng

Trước khi giải đáp ăn cái gì để bổ máu, AIA Việt Nam sẽ chia sẻ cho bạn các thông tin cơ bản về bệnh thiếu máu và vai trò của dinh dưỡng đối với người bị thiếu máu.

Thiếu máu là tình trạng nồng độ hemoglobin trong máu giảm, thấp hơn so với mức bình thường. Mức độ hemoglobin giảm xuống 5% so với giá trị tham chiếu sẽ được chẩn đoán bị thiếu máu. Điều này khiến việc vận chuyển oxy và dưỡng chất đến các cơ quan và bộ phận khác trên cơ thể. 

1.1 Nguyên nhân gây thiếu máu

Theo các chuyên gia, có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến thiếu máu. Tuy nhiên, thiếu hụt các dưỡng chất quan trọng cho quá trình tạo máu là nguyên nhân phổ biến nhất. Cụ thể:

●  Thiếu vitamin B12: Đây là loại vitamin cần thiết cho sự hình thành và phát triển của các tế bào hồng cầu.

●  Thiếu vitamin B9 (axit folic): Giống như vitamin B12, axit folic cũng giữ trò quan trọng trong sản xuất và phát triển tế bào hồng cầu.

●  Thiếu sắt: Đây là nguyên nhân gây thiếu máu điển hình nhất. Sắt có khả năng sản xuất hemoglobin nên cơ thể thiếu sắt sẽ không sản sinh đủ hồng cầu chứa hemoglobin. Thiếu sắt thường xuất phát từ việc chế độ ăn uống thiếu sắt, chấn thương mất nhiều máu hoặc bị mắc các bệnh như loét dạ dày, bệnh Celiac,... làm giảm khả năng hấp thụ sắt.

●  Mắc bệnh mạn tính: Quá trình sản xuất hồng cầu trong cơ thể người bị mắc một trong các bệnh mạn tính gồm thận, ung thư, lupus, viêm khớp dạng thấp, bệnh lao có thể suy giảm.

1.2 Vai trò của dinh dưỡng đối với người bị thiếu máu

Dinh dưỡng có vai trò như thế nào đối với người bị thiếu máu? Sở dĩ cần tìm hiểu thiếu máu cần ăn gì để bổ sung là bởi chế độ dinh dưỡng góp phần không nhỏ trong việc cải thiện tình trạng này.

Việc xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý mang lại công dụng hữu hiệu để điều trị thiếu máu. Theo đó, ăn cái gì để bổ máu, người bệnh cũng phải đảm bảo sự cân đối và cung cấp đầy đủ nhu cầu về chất dinh dưỡng thiết yếu cho cơ thể. Đặc biệt, bạn cần chú ý đến việc cân bằng protein động vật với thực vật. 

>>> Xem thêm: Bảo hiểm sức khỏe là gì? - 5 điều CẦN BIẾT khi mua bảo hiểm sức khỏe

Thiếu máu xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau gây ảnh hưởng về tinh thần

2. Các dưỡng chất quan trọng giúp bổ máu

Muốn biết ăn cái gì để bổ máu, điều quan trọng là hiểu cơ thể cần những dưỡng chất nào để duy trì lượng hồng cầu khỏe mạnh. Dưới đây là các nhóm chất bạn nên bổ sung để hỗ trợ quá trình tạo máu.

●   Sắt: Đây là thành phần quan trọng trong quá trình tạo hemoglobin. Thiếu sắt gây ảnh hưởng trực tiếp đến việc sản xuất hồng cầu trong máu. Vậy nên, cung cấp sắt tự nhiên từ thực phẩm giúp các tế bào được nuôi dưỡng tốt, giảm nguy cơ bị thiếu máu. Các thực phẩm giàu sắt gồm thịt đỏ, hải sản, đậu, ngũ cốc, sữa và các chế phẩm từ sữa.

●   Vitamin B12 và Axit folic: Khi được hỏi ăn gì để bổ sung máu cho cơ thể, các chuyên gia dinh dưỡng sẽ tư vấn cho bạn những thực phẩm giàu vitamin B12 và axit folic (vitamin B9). Vitamin B12 có nhiều trong thịt, cá, trứng, sữa,.... Axit folic có nhiều trong rau lá xanh, đậu, các loại ngũ cốc.

●   Vitamin C: Giúp cơ thể hấp thụ sắt tốt hơn, ngăn ngừa tình trạng nhiễm trùng và hỗ trợ chống oxy hóa, bảo vệ tế bào máu. Do vậy, những loại thực phẩm có hàm lượng vitamin C cao cũng nằm trong danh sách nên ăn gì để bổ sung thêm máu.

●   Vitamin A, đồng, kẽm hỗ trợ tăng sinh hồng cầu: Vitamin A giúp huy động sắt từ kho dự trữ, từ đó gián tiếp hỗ trợ tạo hemoglobin. Đồng là cofactor của enzyme Ceruloplasmin, giúp chuyển hóa sắt - chất cần cho tạo máu. Còn kẽm hỗ trợ enzyme tổng hợp DNA, cần cho sự phân chia tế bào tiền thân hồng cầu.

Sắt, vitamin A, B12, B9,.. là các dưỡng chất giúp bổ máu

3. Thực phẩm bổ máu hiệu quả nên ăn

Nếu bạn còn băn khoăn không biết nên ăn cái gì để bổ máu thì nhất định đừng bỏ lỡ những gợi ý dưới đây. Tất cả đều là những thực phẩm bổ máu hiệu quả được nhiều chuyên gia khuyên bổ sung vào thực đơn hàng ngày:

●   Thịt đỏ và gan động vật: Với hàm lượng lớn sắt heme, hai thực phẩm này được ưu tiên sử dụng cho những ai bị thiếu máu, đang băn khoăn ăn gì để bổ    máu. Một vài loại thịt đỏ bạn có thể đưa vào khẩu phần ăn gồm thịt bò, thịt lợn, thịt dê, thịt cừu,.... Còn đối với gan động vật, bạn nên cân nhắc dùng ở mức vừa phải bởi nó chứa hàm lượng cholesterol cao.

●   Hải sản: Các loại hải sản, đặc biệt hải sản có vỏ như nghêu, sò, hàu, cua, tôm,... rất giàu axit folic và cung cấp hàm lượng sắt heme dồi dào. Ngoài ra, một số loại hải sản còn giúp bổ sung canxi, kẽm, axit folic,... rất hữu ích cho việc bổ sung máu. Vậy nên, khi tìm hiểu ăn gì để bồi bổ máu, bạn đừng bỏ qua nhóm thực phẩm này.

●   Trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa: Tiếp theo trong danh sách câu trả lời cho thắc mắc ăn uống gì để bổ sung máu phải kể đến trứng, sữa và chế phẩm từ sữa. Trứng giàu protein, sắt và chất chống oxy hóa hữu ích. Trong khi đó, sữa và chế phẩm từ sữa vừa dồi dào các loại khoáng chất vừa chứa hàm lượng vitamin B12, A, C cao. Tất cả đều giữ vai trò thiết yếu trong quá trình giữ sắt và hình thành hồng cầu.

●   Rau lá xanh đậm: Đây là thực phẩm phù hợp để lựa chọn nếu bạn đang băn khoăn ăn gì giúp bổ máu. Rau lá xanh đậm như bông cải xanh, cải xoăn, rau ngót, rau đay, cải rổ,... chứa hàm lượng sắt nonheme có ích tốt cho cơ thể. Ngoài ra, các loại rau này còn bổ sung vitamin C và axit folic giúp tăng khả năng hấp thụ chất sắt.

●   Các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt: Các loại đậu chứa hàm lượng sắt, protein, vitamin có lợi tốt thích hợp để bổ sung vào thực đơn ăn gì cho bổ máu. Còn ngũ cốc nguyên hạt cung cấp vitamin B12, folate tốt cho việc sản xuất hồng cầu. Vậy nên, thiếu máu ăn gì để bổ sung thì có thể thêm những thực phẩm này vào thực đơn.

●   Trái cây giàu vitamin C: Khi tìm hiểu ăn thực phẩm gì để bổ sung máu, bạn không nên bỏ qua những loại trái cây chứa hàm lượng vitamin C cao. Bởi, nhờ nguồn vitamin C tự nhiên, khả năng hấp thụ sắt dễ dàng hơn, từ đó thúc đẩy quá trình chuyển hóa các chất tốt hơn.

●   Củ dền và lựu: Nói đến ăn thực phẩm gì để bổ máu thì không thể bỏ qua củ dền và lựu. Củ dền giàu folate, là dưỡng chất quan trọng cho quá trình hình thành tế bào máu, đồng thời chứa nitrate tự nhiên giúp tăng khả năng giãn mạch và cải thiện tuần hoàn. Trong khi đó, lựu tuy không giàu sắt nhưng có hàm lượng vitamin C tốt, hỗ trợ cơ thể hấp thụ sắt từ các nguồn thực vật khác. Vì thế, những ai đang cân nhắc thiếu máu ăn cái gì để bổ máu thì có thể tham khảo thêm lựu.

●   Hạt và quả khô: Cuối cùng trong danh sách câu trả lời cho câu hỏi ăn món gì để bổ máu nhất định phải kể đến các loại hạt và quả khô. Hạt điều, hạnh nhân, óc chó, hạt bí… chứa sắt, kẽm và các khoáng chất hữu ích cho việc tạo máu. Nho khô cũng là nguồn sắt thực vật tốt có thể cân nhắc sử dụng.

Như vậy, nếu bạn băn khoăn thiếu máu ăn gì để bổ sung máu thì bạn nên ưu tiên thịt đỏ, gan động vật, hải sản, trứng, sữa, rau lá xanh, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, trái cây giàu vitamin C,.... Kết hợp những thực phẩm này cân bằng trong các bữa ăn hàng ngày giúp cải thiện lượng máu, tăng sức đề kháng và hỗ trợ quá trình sản sinh hồng cầu hiệu quả. 

Nên bổ sung đa dạng những thực phẩm bổ máu vào thực đơn hàng ngày

4. Nguyên tắc kết hợp thực phẩm để tối ưu bổ máu

Bên cạnh việc tìm hiểu ăn cái gì để bổ máu, bạn cần nắm rõ và thực hiện đúng các nguyên tắc kết hợp thực phẩm để tối ưu bổ máu, không gây dị ứng. Cụ thể:

●   Nguyên tắc 1: Bạn nên kết hợp thực phẩm giàu vitamin C với thực phẩm chứa sắt. Bởi, vitamin C có khả năng hỗ trợ chuyển đổi sắt nonheme từ thực vật sang dạng dễ hấp thụ hơn.

●   Nguyên tắc 2: Duy trì chế độ ăn uống đa dạng, cân bằng các loại thực phẩm giàu chất đạm, chất béo lành mạnh, chất xơ và khoáng chất với nhau trong bữa ăn. Sự kết hợp này giúp tối ưu khả năng hấp thụ sắt của cơ thể và vẫn đảm bảo sức khỏe tổng thể.

●   Nguyên tắc 3: Không uống trà và cà phê ngay sau các bữa ăn có sử dụng thực phẩm bổ máu. Bởi 2 loại thức uống này chứa hàm lượng tannin và polyphenol cao, cản trở việc hấp thụ sắt, đặc biệt là nonheme từ thực vật.

●   Nguyên tắc 4: Không lạm dụng quá nhiều thực phẩm bổ máu nguồn gốc từ động vật. Mặc dù gan, thịt đỏ hay hải sản cung cấp nhiều sắt heme nhiều nhưng nếu ăn quá ngưỡng cho phép có thể gây dư thừa cholesterol, ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch. 

Thực hiện đúng các nguyên tắc kết hợp thực phẩm để tối ưu bổ máu

5. Ví dụ thực đơn bổ máu hàng ngày

Ăn uống gì để bổ máu? Có rất nhiều thực phẩm bổ máu nhưng không phải sử dụng dồn dập vào một bữa ăn hoặc một ngày sẽ tốt. Bạn cần lên thực phẩm rõ ràng ăn cái để bổ máu cho từng ngày. Dưới đây là bảng ví dụ thực đơn bổ máu cho 7 ngày.

Lưu ý, thực đơn này tổng hợp dựa trên danh sách các thực phẩm bổ máu và nguyên tắc dinh dưỡng ở trên. Khi áp dụng, bạn hoàn toàn có thể thay đổi món ăn linh hoạt tùy theo khẩu vị và nhu cầu của mỗi người.

Đồ ăn bổ máu hàng ngày nên đảm bảo đa dạng thực phẩm

6. Lưu ý khi bổ sung dinh dưỡng cho người thiếu máu

Ngoài việc quan tâm thiếu máu ăn gì để bổ máu, bạn cần lưu ý đến việc lựa chọn thực phẩm phù hợp, thời điểm ăn uống cũng như liều lượng bổ sung. Dưới đây là những chú ý quan trọng khi xây dựng chế độ dinh dưỡng cho người bị thiếu máu:

●   Không ăn thực phẩm giàu sắt cùng thực phẩm hoặc đồ uống chứa chất ức chế khả năng hấp thụ sắt như trà, cà phê,....

●   Bổ sung thực phẩm giàu vitamin B12 và folate để hỗ trợ sự hình thành của hồng cầu.

●   Hạn chế thực phẩm chứa gluten vào khẩu phần ăn của người thiếu máu, bởi nó khiến thành ruột dễ tổn thương và giảm hiệu quả hấp thụ sắt.

●   Xây dựng thói quen sinh hoạt khoa học và tập luyện nhẹ nhàng để tăng sức đề kháng, hỗ trợ hấp thụ dưỡng chất, sản sinh hồng cầu tự nhiên.

●   Tham khảo ý kiến của các chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sĩ để nhận tư vấn khẩu phần ăn và lựa chọn thực phẩm phù hợp, đặc biệt là phụ nữ mang thai, trẻ em, người cao tuổi và người ăn chay trường.

Tóm lại, việc lựa chọn ăn cái gì để bổ máu phù hợp là bước quan trọng trong quá trình cải thiện bệnh thiếu máu. Hy vọng với những gợi ý trên, bạn có thể tự xây dựng thực đơn dinh dưỡng hàng ngày cho chính mình để bổ máu. Ngoài ra, bạn đừng quên chủ động bảo vệ sức khỏe với các gói bảo hiểm của AIA Việt Nam, liên hệ để nhận tư vấn chi tiết ngay hôm nay!