1. Nguyên tắc dinh dưỡng cơ bản cho bệnh nhân xơ gan

Trước khi trả lời cho câu hỏi bệnh nhân xơ gan nên ăn gì, bạn cần nắm rõ nguyên tắc dinh dưỡng cơ bản sau:

●   Duy trì khẩu phần ăn cân đối và đầy đủ dưỡng chất: Cơ thể vẫn cần đạm, carbohydrate và chất béo để đảm bảo năng lượng. Tuy nhiên, nên chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày để giúp gan xử lý dinh dưỡng dễ dàng hơn.

●   Ưu tiên các món mềm và dễ tiêu hóa: Cháo, súp, cơm nấu mềm hoặc trái cây chín là lựa chọn phù hợp cho người xơ gan. Thực phẩm khó tiêu, nhiều dầu mỡ hoặc chế biến sẵn có thể khiến gan phải hoạt động nhiều hơn.

●   Bổ sung protein có chất lượng nhưng kiểm soát lượng nạp vào: Protein từ thịt gia cầm, cá, trứng hoặc sữa ít béo dễ hấp thu hơn. Người bệnh nên hạn chế thịt đỏ và các món chế biến sẵn để tránh tăng gánh nặng chuyển hóa cho gan.

●   Tăng cường chất xơ từ thực vật: Rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt giúp hỗ trợ tiêu hóa, giảm táo bón và cải thiện môi trường vi khuẩn đường ruột—yếu tố quan trọng đối với người có bệnh gan.

●   Hạn chế muối trong khẩu phần ăn: Giảm món mặn giúp hạn chế nguy cơ tích nước và phù nề, vấn đề thường gặp ở bệnh nhân xơ gan. Các thực phẩm đóng hộp, đồ muối chua hoặc thức ăn chế biến sẵn nên được sử dụng rất hạn chế.

●   Giảm chất béo bão hòa và chất béo trans: Thức ăn chiên rán hoặc đồ ăn nhanh có thể làm gan phải xử lý lượng lớn chất béo khó chuyển hóa. Thay vào đó, người bệnh nên chọn chất béo lành mạnh từ dầu ô liu, hạt, cá hồi hoặc cá thu.

>>> Xem thêm: Bảo hiểm sức khỏe là gì? - 5 điều CẦN BIẾT khi mua bảo hiểm sức khỏe

Nguyên tắc dinh dưỡng cho bệnh nhân xơ gan

2. Các nhóm thực phẩm bệnh nhân xơ gan nên ưu tiên

Người bị xơ gan nên ăn gì? Việc lựa chọn thực phẩm phù hợp đóng vai trò quan trọng trong hỗ trợ chức năng gan và cải thiện sức khỏe tổng thể. Dưới đây là câu trả lời cho thắc mắc “xơ gan ăn gì tốt” của nhiều người:

●   Protein chất lượng cao: Người bệnh nên ưu tiên các nguồn đạm dễ tiêu như thịt gia cầm bỏ da, cá, trứng, sữa ít béo hoặc đạm từ đậu và hạt. Những thực phẩm này cung cấp amino acid cần thiết mà không gây áp lực lớn lên gan. Protein nên được phân bổ hợp lý trong ngày để hỗ trợ cơ thể duy trì năng lượng.

●   Rau xanh và chất xơ: Các loại rau lá xanh, bông cải, măng tây hay bí đỏ đều chứa nhiều vitamin, khoáng chất và chất xơ hòa tan. Nhóm thực phẩm này giúp hỗ trợ tiêu hóa, giảm táo bón và góp phần tạo môi trường thuận lợi cho chức năng gan. Tuy nhiên, lượng chất xơ nên được điều chỉnh phù hợp để tránh gây khó chịu đường ruột.

●   Trái cây giàu vitamin và chất chống oxy hóa: Trái cây như cam, quýt, dâu tây, việt quất, nho hoặc kiwi giúp cung cấp vitamin C và các hợp chất chống oxy hóa có lợi cho tế bào gan. Những dưỡng chất này hỗ trợ bảo vệ gan khỏi tác động của gốc tự do và thúc đẩy quá trình phục hồi.

●   Chất béo không bão hòa: Dầu ô liu, dầu hạt cải, quả bơ hoặc các loại cá béo chứa chất béo lành mạnh, giúp cơ thể hấp thu vitamin và hỗ trợ tim mạch. Nhóm chất béo này thân thiện hơn với hệ gan mật so với chất béo bão hòa từ đồ chiên rán hoặc thực phẩm chế biến sẵn. Tuy nhiên, bạn chỉ nên tiêu thụ lượng vừa phải vì gan vẫn sẽ gặp khó khăn trong quá trình chuyển hóa.

●   Ngũ cốc nguyên hạt: Gạo lứt, yến mạch, lúa mạch hoặc bánh mì nguyên cám cung cấp năng lượng ổn định, chất xơ và vitamin nhóm B. Đây là nhóm thực phẩm giúp duy trì đường huyết ổn định và hỗ trợ hệ tiêu hóa, phù hợp để sử dụng trong các bữa ăn hằng ngày của người xơ gan.

Người xơ gan nên ăn gì - Trái cây giàu vitamin và chất chống oxy hóa là lựa chọn hàng đầu cho bệnh xơ gan

3.Bệnh xơ gan nên ăn gì?

Việc lựa chọn đúng thực phẩm có thể hỗ trợ gan giảm gánh nặng chuyển hóa, bổ sung dưỡng chất cần thiết và giúp cơ thể duy trì năng lượng ổn định. Dưới đây là những những món ăn tốt cho người bị xơ gan:

●   Các loại Cá béo (Giàu Omega-3): Các loại cá như cá hồi, cá thu, cá mòi hay cá ngừ cung cấp acid béo omega-3, giúp hỗ trợ sức khỏe gan và góp phần giảm tình trạng viêm. Đây cũng là nguồn protein dễ tiêu hóa và phù hợp để bổ sung trong bữa ăn hằng ngày.

●   Thịt gia cầm (Protein nạc): Gà hoặc vịt bỏ da cung cấp lượng protein nhẹ nhàng cho cơ thể, ít chất béo bão hòa hơn thịt đỏ. Nhóm thực phẩm này giúp duy trì năng lượng mà không tạo áp lực lớn lên gan.

●   Quả bơ: Bơ giàu vitamin, khoáng chất và chất béo lành mạnh, đồng thời cung cấp các hợp chất hỗ trợ gan trong quá trình chuyển hóa. Dùng bơ trong các bữa phụ là lựa chọn phù hợp cho người xơ gan.

●   Dầu ô liu: Dầu ô liu chứa chất béo không bão hòa đơn cùng các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên, góp phần hỗ trợ hoạt động của gan. Sử dụng dầu ô liu để trộn salad hoặc chế biến nhẹ giúp tận dụng tối đa lợi ích dinh dưỡng.

●   Củ dền: Củ dền có chứa các hợp chất thực vật giúp hỗ trợ chức năng gan và cung cấp thêm chất xơ. Có thể chế biến dưới dạng nước ép, nấu cháo hoặc dùng trong các món súp.

●   Cà rốt: Cà rốt là nguồn beta-carotene dồi dào, giúp cung cấp chất chống oxy hóa và hỗ trợ hệ miễn dịch. Đây là thực phẩm phù hợp để thêm vào món canh, súp hoặc salad.

●   Rau xanh (rau chân vịt, cải xoăn…): Các loại rau xanh cung cấp vitamin, chất xơ và các hợp chất thực vật có lợi, giúp hỗ trợ tiêu hóa và bảo vệ tế bào gan. Nên kết hợp nhiều loại rau trong khẩu phần mỗi ngày.

●   Tỏi: Tỏi chứa hợp chất tự nhiên giúp hỗ trợ cơ thể chống lại các yếu tố gây viêm. Dùng tỏi trong chế biến món ăn vừa tạo hương vị vừa đem lại lợi ích dinh dưỡng. Tuy nhiên, bạn nên hạn chế ăn tỏi sống vì nó có thể gây kích ứng dạ dày, nhất là với những ai đang dùng thuốc.

●   Hành: Hành là thực phẩm cung cấp chất chống oxy hóa và góp phần hỗ trợ cơ thể trong quá trình trao đổi chất. Có thể dùng hành trong các món xào, canh hoặc hấp.

●   Nghệ: Nghệ chứa curcumin – hợp chất có đặc tính chống oxy hóa và phù hợp để thêm vào các món hầm, kho hoặc canh. Tuy nhiên, nếu ăn quá nhiều nghệ có thể gây ra tình trạng nóng gan, kích ứng dạ dày, đặc biệt là ảnh hưởng đến người đang dùng thuốc chống đông. Vì thế, hãy sử dụng với lượng vừa phải và tham khảo ý kiến bác sĩ.

●   Măng tây: Măng tây giàu chất xơ và các vitamin thiết yếu, phù hợp để chế biến thành món luộc, hấp hoặc xào nhẹ. Đây là lựa chọn tốt để bổ sung vi chất cho người mắc bệnh gan.

●   Quả mọng: Việt quất, mâm xôi hoặc dâu tây chứa nhiều hợp chất thực vật có lợi, giúp cơ thể chống lại các gốc oxy hóa. Các loại quả này có thể dùng kèm sữa chua hoặc làm món tráng miệng.

●   Trái cây họ cam quýt: Cam, bưởi, quýt hay chanh cung cấp vitamin C và nhiều khoáng chất cần thiết. Đây là nhóm trái cây giúp tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ cơ thể hấp thu dưỡng chất tốt hơn.

●   Nho: Nho chứa polyphenol và các hợp chất tự nhiên hỗ trợ cơ thể trong quá trình chống oxy hóa. Dùng nho tươi hoặc ép nho đều phù hợp với người xơ gan.

●   Các loại đậu: Đậu nành, đậu lăng, đậu xanh hay đậu đen là nguồn đạm thực vật dễ tiêu hóa. Đây là nhóm thực phẩm giúp bổ sung năng lượng cho người bệnh mà không làm gan phải hoạt động quá mức.

●   Các loại hạt (óc chó, hạt chia, hạnh nhân…): Các loại hạt chứa chất béo lành mạnh cùng nhiều vi chất dinh dưỡng, thích hợp dùng như bữa phụ. Lượng nhỏ mỗi ngày giúp hỗ trợ tim mạch và cung cấp năng lượng ổn định.

●   Ngũ cốc nguyên hạt: Gạo lứt, yến mạch hay kiều mạch chứa nhiều chất xơ và vitamin nhóm B, giúp duy trì đường huyết ổn định. Đây là lựa chọn phù hợp cho bữa sáng hoặc bữa trưa của người xơ gan.

Xơ gan cổ trướng ăn gì - Cá béo, bơ, dầu oliu, các loại hạt… là gợi ý hàng đầu cho bệnh xơ gan

4. Lưu ý khi xây dựng chế độ ăn cho người xơ gan

Khi gan suy giảm chức năng, ngoài tìm hiểu xơ gan nên ăn uống gì và xơ gan nên ăn gì, việc lựa chọn và sắp xếp khẩu phần ăn cần được thực hiện cẩn trọng để giảm gánh nặng chuyển hóa và hỗ trợ cơ thể duy trì sức khỏe ổn định. Ngoài việc tìm hiểu người bị xơ gan nên ăn uống thế nào, bạn cũng cần lưu ý một số điều sau:

●   Chia nhỏ bữa ăn trong ngày: Thay vì ăn nhiều trong một bữa, người xơ gan nên ăn 4–6 bữa nhỏ để giúp cơ thể hấp thu dinh dưỡng tốt hơn và hạn chế tình trạng gan phải xử lý quá nhiều thực phẩm cùng lúc.

●   Tránh thực phẩm tiềm ẩn nguy cơ gây nhiễm khuẩn: Không dùng hải sản có vỏ sống, cá sống, thịt tái hoặc sữa chưa tiệt trùng vì đây là nhóm dễ chứa vi khuẩn có hại. Người xơ gan vốn có sức đề kháng kém nên nguy cơ nhiễm trùng từ các thực phẩm này cao hơn bình thường.

●   Hạn chế muối trong khẩu phần: Lượng muối nạp vào nên được kiểm soát ở mức thấp để giảm nguy cơ tích nước và phù. Thực phẩm đóng hộp, đồ muối chua hoặc thức ăn nhanh cũng nên hạn chế tối đa.

●   Tuyệt đối tránh rượu và đồ uống có cồn: Rượu làm tăng tốc độ tổn thương gan, vì vậy người bệnh cần ngừng hoàn toàn để tránh bệnh tiến triển nặng hơn.

●   Đảm bảo bổ sung đủ protein: Người xơ gan không nên kiêng hoàn toàn thực phẩm giàu protein. Lượng đạm cần được phân bổ phù hợp theo hướng dẫn của bác sĩ (khoảng 1,0–1,5 g/kg cân nặng mỗi ngày) để hạn chế tình trạng mất cơ và duy trì năng lượng cho cơ thể.

Xây dựng chế độ ăn hợp lý đóng vai trò quan trọng đối với người xơ gan, từ việc lựa chọn thực phẩm đến cách chế biến. Khi hiểu đúng bệnh nhân xơ gan nên ăn gì, người bệnh có thể giảm áp lực lên gan và cải thiện mức độ hồi phục. Tuy nhiên, cần lưu ý là nội dung trong bài viết trên của AIA Việt Nam chỉ mang tính tham khảo và cần được cá nhân hóa theo tư vấn của bác sĩ.