Bài viết

Ung thư trẻ hóa: Nguyên nhân và các biện pháp phòng ngừa

15/01/2026 dot 6 phút đọc
Y học thường thức

Những năm gần đây, ung thư trẻ hóa là vấn đề đáng báo động ở nhiều quốc trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Điều này thể hiện rõ ở tỷ lệ mắc bệnh ở nhóm người trẻ từ 25-40 tăng rõ rệt. Vậy, đâu là nguyên nhân dẫn đến tình trạng này? Điểm khác biệt của ung thư ở người trẻ với người lớn tuổi là gì? Hiện nay, có các biện pháp phòng ngừa nào hiệu quả? Cùng AIA Việt Nam tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây. 

1. Tình trạng ung thư trẻ hóa hiện nay

Hiện nay, ung thư trẻ hóa đang trở thành xu hướng đáng báo động trên toàn cầu khi tỷ lệ mắc ung thư ở nhóm người trẻ tăng nhanh, trong khi tỷ lệ này lại có xu hướng giảm ở người cao tuổi. Nghiên cứu của Viện Đo lường và Đánh giá Sức khỏe (Đại học Washington, Mỹ) cho thấy nhóm tuổi 25-29 là nhóm có tốc độ gia tăng ung thư nhanh nhất trong 3 thập kỷ qua, với mức tăng lên tới 22% giai đoạn 1990-2019. Đáng chú ý, số ca ung thư khởi phát sớm (dưới 50 tuổi) trên toàn cầu đã tăng gần 80%, từ 1,82 triệu lên 3,26 triệu ca, kéo theo tỷ lệ tử vong tăng 27%, tương đương hơn 1 triệu ca tử vong mỗi năm. 

Tại Việt Nam, gánh nặng ung thư trẻ hóa cũng ngày càng rõ rệt khi mỗi năm ghi nhận hơn 182.000 ca mắc mới và hơn 122.000 ca tử vong do ung thư. Nhiều loại ung thư phổ biến như ung thư vú, ung thư đại tràng, ung thư gan, ung thư giáp hay ung thư dạ dày đang có xu hướng trẻ hóa mạnh mẽ, thậm chí xuất hiện ở người dưới 30 tuổi. Việt Nam hiện liên tục tăng thứ hạng về số ca ung thư mới trên bản đồ ung thư thế giới, phản ánh mức độ nghiêm trọng của tình trạng này. Thực trạng ung thư trẻ hóa đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao nhận thức, tầm soát sớm và chủ động phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Năm 2020, Việt Nam ở vị trí thứ 91 trên tổng số 185 quốc gia có ca mắc ung thư mới và xếp thứ 50 về số ca tử vong. Thứ hạng này đang có xu hướng tăng trên bảng xếp hạng toàn cầu. Một số bệnh ung thư đang “trẻ hóa” có thể kể đến như ung thư đại tràng, ung thư vú, ung thư dạ dày, ung thư tiền liệt tuyến, ung thư giáp,..... Theo Globocan 2020, tỷ lệ người mới mắc ung thư gan ở nước ta là hơn 26.000 ca mỗi năm, tương ứng với 14,5% tổng số ca mắc ung thư. 

>>> Xem thêm: Bảo hiểm y tế có chi trả cho bệnh nhân ung thư không?

Thời gian gần đây, ngày càng nhiều người trẻ mắc ung thư từ sớm

2. Nguyên nhân dẫn đến ung thư trẻ hóa

Nguyên nhân làm gia tăng ung thư trẻ hóa xuất phát từ nhiều yếu tố liên quan đến lối sống hiện đại, môi trường sống và hành vi sinh hoạt của người trẻ. Trong đó, có thể kể đến các nguyên nhân chính sau:

  • Thói quen ăn uống: Chế độ dinh dưỡng thiếu lành mạnh, tiêu thụ đồ ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn quá nhiều nhưng thiếu rau xanh, chất xơ là một trong những nguyên nhân tăng nguy cơ mắc ung thư. Ngoài ra, thực phẩm giàu chất bảo quản, chất phụ gia hoặc hóa chất tồn dư do chế biến không an toàn cũng thúc đẩy quá trình hình thành tế bào ung thư..

  • Ít vận động và thói quen thức khuya: Việc ngồi nhiều, ít vận động kết hợp với thói quen thức khuya kéo dài khiến cơ thể rối loạn chuyển hóa, suy giảm miễn dịch. Từ đó làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh ung thư như ung thư đại tràng, phổi hay nội mạc tử cung.

  • Ảnh hưởng của công nghệ: Ngày nay, giới trẻ có xu hướng lạm dụng điện thoại, máy tính và các thiết bị điện tử, đặc biệt là trước giờ ngủ. Điều này làm giảm chất lượng giấc ngủ và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe lâu dài, gián tiếp làm gia tăng nguy cơ ung thư.

  • Ô nhiễm môi trường: Ô nhiễm không khí và nguồn nước, nhất là bụi mịn và bụi siêu mịn, gây tổn thương hệ hô hấp và làm tăng nguy cơ mắc ung thư phổi cũng như nhiều bệnh ung thư khác.

  • Thực phẩm bẩn và hóa chất: Thực phẩm nhiễm hóa chất độc hại, dư lượng kháng sinh vượt ngưỡng an toàn, vi khuẩn hoặc nấm mốc đều có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và làm tăng nguy cơ ung thư.

  • Quan hệ tình dục sớm: Quan hệ tình dục sớm làm tăng nguy cơ nhiễm virus HPV - yếu tố liên quan trực tiếp đến các bệnh ung thư như ung thư cổ tử cung, hậu môn và vòm họng.

    Việc nhận diện rõ các nguyên nhân trên sẽ giúp người trẻ chủ động điều chỉnh lối sống, nâng cao ý thức phòng ngừa và góp phần giảm thiểu nguy cơ ung thư trẻ hóa trong cộng đồng.

    >>> Xem thêm: Bảo hiểm ung thư là gì? Mua thời điểm nào tốt nhất?

Có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến tình trạng ung thư trẻ hóa

3. Ung thư ở người trẻ có khác gì với ung thư ở người lớn tuổi? 

Người lớn tuổi thường phát hiện ung thư muộn hơn so với người trẻ khiến việc điều trị trở nên phức tạp và tiên lượng sống kém khả quan hơn. Nguyên nhân xuất phát từ nhiều yếu tố như điều kiện y tế và kinh tế còn hạn chế, việc di chuyển khó khăn, khả năng tiếp cận cũng như nhận biết sớm các dấu hiệu bệnh giảm kèm nhiều bệnh lý nền. 

Bên cạnh đó, quá trình điều trị ung thư ở người cao tuổi thường gặp nhiều thách thức hơn so với người trẻ. Các tác dụng phụ của điều trị dễ xuất hiện và mức độ chịu đựng của cơ thể cũng kém hơn, trong khi lựa chọn phương pháp điều trị bị hạn chế do các bệnh lý đi kèm. Vì vậy, khi xây dựng phác đồ điều trị ung thư cho người lớn tuổi, bác sĩ cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa hiệu quả điều trị và các nguy cơ có thể phát sinh, nhằm đảm bảo an toàn cho người bệnh. 

>>> Xem thêm: [Giải đáp] Bệnh nhân ung thư phổi có ăn yến được không?

4. Các biện pháp phòng ngừa ung thư trẻ hóa

Dưới góc độ chuyên môn, để chủ động ứng phó với xu hướng ung thư trẻ hóa, việc hiểu rõ các yếu tố nguy cơ và thực hiện các biện pháp phòng ngừa đóng vai trò then chốt. Dưới đây là những biện pháp phòng ngừa tình trạng này thường được các bác sĩ và chuyên gia y tế khuyến nghị:

  • Tầm soát sớm và khám sức khỏe định kỳ: Tầm soát ung thư định kỳ giúp phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư hoặc bệnh ở giai đoạn sớm, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng. Đối với những người có tiền sử gia đình mắc ung thư, việc tầm soát sớm là yếu tố đặc biệt quan trọng trong phòng ngừa ung thư trẻ hóa.

  • Hạn chế thuốc lá và rượu bia: Thuốc lá và rượu bia là những yếu tố nguy cơ hàng đầu làm gia tăng nhiều loại ung thư. Nhóm người trẻ nên ngừng hút thuốc và hạn chế sử dụng rượu bia có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ ung thư.

  • Duy trì lối sống lành mạnh: Chế độ ăn uống khoa học, đa dạng các loại rau xanh và trái cây kết hợp với tập luyện thể chất đều đặn và kiểm soát cân nặng hợp lý có vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ ung thư trẻ hóa. Ngoài ra, hạn chế chất béo, đường và muối cũng góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài.

  • Bảo vệ da trước tia cực tím: Chủ động sử dụng kem chống nắng, tránh nắng gắt và che chắn da phù hợp giúp giảm nguy cơ ung thư da- một trong những bệnh ung thư đang có xu hướng trẻ hóa.

  • Tiêm vắc xin phòng ngừa ung thư: Một số vắc xin, điển hình là vắc xin HPV đã được chứng minh hiệu quả trong việc phòng ngừa ung thư cổ tử cung và các bệnh ung thư liên quan, góp phần kiểm soát tình trạng ung thư trẻ hóa.

  • Hạn chế tiếp xúc với các tác nhân gây ung thư: Giảm phơi nhiễm với hóa chất độc hại, bức xạ và các yếu tố ô nhiễm môi trường là biện pháp quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ ung thư ở người trẻ.

  • Xét nghiệm gen khi có nguy cơ cao: Với những người có tiền sử gia đình mắc ung thư, xét nghiệm gen giúp đánh giá nguy cơ cá nhân và xây dựng chiến lược theo dõi, phòng ngừa ung thư trẻ hóa phù hợp hơn.

  • Nâng cao kiến thức về ung thư: Bên cạnh những biện pháp trên, giáo dục sức khỏe từ gia đình đến trường học về xu hướng trẻ hóa ung thư giúp mỗi cá nhân nâng cao nhận thức về bệnh ung thư. Từ đó, chủ động tầm soát đúng thời điểm và đưa ra quyết định chăm sóc sức khỏe khoa học, góp phần hạn chế xu hướng ung thư trẻ hóa trong cộng đồng.

Có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến tình trạng ung thư trẻ hóa

Các biện pháp phòng ngừa đóng vai trò then chốt để ứng phó với ung thư trẻ hóa

5. Những thành tựu nổi bật trong ngành y học về điều trị ung thư

Nhiều năm trở lại đây, một số phương pháp điều trị ung thư trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đã có những bước tiến nổi bật. Điển hình có thể kể đến như chữa trị đa mô thức trong ung thư đại trực tràng, xạ phẫu di căn hạn chế trong điều trị ung thư phổi, phẫu thuật nội soi điều trị bướu thận có chồi tĩnh mạch chủ bụng nhờ sự hỗ trợ của robot. 

Cụ thể, ở Việt Nam, hệ thống bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (Hà Nội & TP HCM) đã áp dụng các tiến bộ trong điều trị y khoa để phẫu thuật nội soi, ít xâm lấn thay vì mổ hở truyền thống cho bệnh nhân ung thư phổi. Nhờ hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại, bác sĩ quan sát rõ ràng các tổn thương kích thước nhỏ và đánh giá chính xác mối liên quan giữa sang thương với các mô lân cận. Nhờ đó, khối mô phổi chứa tế bào ung thư có thể được loại bỏ triệt để, đồng thời thực hiện nạo vét hạch thông qua các đường mổ rất nhỏ, thường có kích thước dưới 1 cm.

Những tiến bộ trong điều trị ung thư phổi bằng các kỹ thuật ít xâm lấn mang lại nhiều lợi ích cho người bệnh như giảm chảy máu, hạn chế tổn thương mô phổi lành, giảm nguy cơ biến chứng sau phẫu thuật và sẹo mổ nhỏ, đảm bảo yếu tố thẩm mỹ. Nhờ khả năng phục hồi nhanh, nhiều bệnh nhân có thể sớm sinh hoạt bình thường và quay lại công việc chỉ sau khoảng 3-5 ngày sau phẫu thuật.

Một số phương pháp điều trị ung thư trên thế giới và Việt Nam có những bước tiến nổi bật

6. Những câu hỏi thường gặp về ung thư trẻ hóa

Liên quan đến vấn đề ung thư trẻ hóa, ngoài nguyên nhân, biện pháp điều trị, AIA Việt Nam sẽ giải đáp thêm một vài câu hỏi thường gặp khác: 

6.1. Ung thư trẻ hóa có phải do di truyền không? 

Khoảng 80% người bị ung thư chịu tác động từ các yếu tố di truyền bên ngoài, phần còn lại xuất phát từ những nguyên nhân khác như mất cân bằng nội tiết, rối loạn gen,... Một số loại ung thư có liên quan đến yếu tố di truyền thường gặp gồm ung thư vú, ung thư buồng trứng, ung thư tuyến giáp thể tủy, ung thư đại trực tràng, ung thư tụy,.... 

Các nghiên cứu phân tích phả hệ ở những gia đình có người mắc ung thư vú hoặc ung thư đại trực tràng cho thấy khoảng 5-10% trường hợp có yếu tố di truyền. Mặc dù tỷ lệ này không cao, nhưng ung thư di truyền vẫn là vấn đề cần được quan tâm đúng mức để sớm nhận diện nguy cơ và chủ động theo dõi, phòng ngừa.

6.2. Chi phí điều trị ung thư ở người trẻ tuổi có cao không?

Thực tế, chi phí điều trị ung thư tùy thuộc vào nhiều yếu tố gồm thời điểm phát hiện bệnh, loại ung thư, giai đoạn tiến triển, độ tuổi, tình trạng sức khỏe người bệnh,... Với những tiến bộ vượt trội của các phương pháp tầm soát bệnh, nhiều trường hợp người trẻ được phát hiện ung thư và điều trị ở giai đoạn sớm, các tế bào chưa di căn  sang những bộ phận khác. Nhờ đó, việc điều chữa trị dễ dàng hơn và chi phí tối ưu hơn việc phát hiện bệnh ở giai đoạn trở nặng. 

6.3. Làm sao để vượt qua cú sốc khi mắc phải ung thư khi còn trẻ?

Thông thường, khi nhận kết quả chẩn đoán ung thư, người bệnh dễ bị sốc về tâm lý và tinh thần. Theo các nghiên cứu chỉ ra, có khoảng 28% người bệnh không hài lòng về cuộc sống và 87% cảm thấy buồn hoặc rất buồn khi biết mắc ung thư. Thậm chí, có nhiều người bệnh còn rơi vào trạng thái trầm cảm, thu mình và tinh thần suy sụp hoàn toàn. 

Bởi vậy, để đối diện với căn bệnh này, các bác sĩ thường khuyên người bệnh cần giữ một tinh thần lạc quan, không nản chí và thấu hiểu cảm xúc của bản thân để biết mình đang như thế nào. Đồng thời, người thân bệnh nhân hãy ở bên động viên giúp người bệnh kiểm soát cảm xúc hiệu quả hơn và luôn trong tư thế sẵn sàng cho các phác đồ điều trị sau đó.

 

Khoảng 80% người bị ung thư chịu tác động từ các yếu tố di truyền bên ngoài

Tóm lại, ung thư trẻ hóa ngày càng phổ biến và trở thành nỗi lo cho ngành y tế và xã hội. Để giảm nguy cơ mắc bệnh, người trẻ cần chủ động xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, sinh hoạt khoa học kết hợp kiểm tra sức khỏe định kỳ và tầm soát ung thư mỗi năm. Hãy để AIA Việt Nam đồng hành cùng bạn và gia đình mang đến các giải pháp bảo hiểm nhân thọ và sức khỏe, giúp vững vàng tài chính, chủ động chăm sóc sức khỏe và an tâm trước nguy cơ ung thư trong tương lai.

Đăng ký để khám phá những cách mới để bảo vệ sức khỏe và sự giàu có của bạn.

Hãy giữ liên lạc

Cám ơn bạn

Đăng ký và khám phá những cách mới để bảo vệ sức khỏe và sự giàu có của bạn.

warning icon
Địa chỉ email không hợp lệ