Gan nhiễm mỡ là tình trạng chất béo trong gan vượt quá 5% trọng lượng

2. Gan nhiễm mỡ có nguy hiểm không?

Nhiều người thắc mắc gan nhiễm mỡ có nguy hiểm không? Câu trả lời phụ thuộc vào từng giai đoạn của bệnh. Cụ thể: 

2.1. Giai đoạn nhẹ (độ 1, độ 2)

Ở giai đoạn đầu, gan nhiễm mỡ thường không có triệu chứng rõ ràng, chỉ được phát hiện khi kiểm tra sức khỏe định kỳ.

• Gan nhiễm mỡ độ 1: Lượng mỡ tích tụ trong gan ít, khối lượng mỡ trong gan chỉ chiếm 5-10%, chưa gây tổn thương gan nghiêm trọng. Ở giai đoạn này, người bệnh có thể hồi phục hoàn toàn nếu thay đổi lối sống.
• Gan nhiễm mỡ độ 2: Mỡ gan tăng lên 10-25% nhưng vẫn chưa ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng gan. Nếu không kiểm soát tốt, bệnh có thể tiến triển sang giai đoạn nguy hiểm hơn.

Khối lượng mỡ trong gan ở cấp độ 1 chỉ chiếm 5-10%

2.2. Giai đoạn nặng (độ 3)

Gan nhiễm mỡ độ 3 là giai đoạn nghiêm trọng nhất khi khối lượng mỡ trong gan tăng lên hơn 30%. Tình trạng này có thể dẫn đến các bệnh như viêm gan nhiễm mỡ, xơ gan hoặc thậm chí là ung thư gan. Ở giai đoạn này, bệnh nhân có thể gặp các triệu chứng như: đau tức vùng hạ sườn phải, mệt mỏi kéo dài, vàng da, vàng mắt hay rối loạn tiêu hóa.

Khối lượng mỡ trong gan ở cấp độ 3 chiếm hơn 30%

3. Nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ là tình trạng tích tụ mỡ quá mức trong gan, có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau. Trong đó, nguyên nhân phổ biến nhất là do rượu bia và gan nhiễm mỡ không do rượu:

Gan nhiễm mỡ do rượu

Khi cơ thể tiêu thụ quá nhiều đồ uống có cồn, gan phải hoạt động liên tục để xử lý và đào thải độc tố. Tuy nhiên, quá trình này khiến chức năng chuyển hóa của gan bị ảnh hưởng, làm giảm khả năng phân giải chất béo. Lâu dần, lượng mỡ tích tụ trong gan ngày càng nhiều, gây ra tình trạng gan nhiễm mỡ. Nếu không kiểm soát kịp thời, bệnh có thể tiến triển thành viêm gan, xơ gan, thậm chí ung thư gan.

Xem thêm: Người bị suy thận giai đoạn cuối có chữa được không?

Gan nhiễm mỡ do rượu

Gan nhiễm mỡ không do rượu

Ngoài rượu bia, có rất nhiều yếu tố khác cũng có thể dẫn đến gan nhiễm mỡ. Các nguyên nhân này chủ yếu liên quan đến chế độ ăn uống, lối sống và bệnh lý nền.

• Thừa cân, béo phì: Những người thừa cân, béo phì có nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ rất cao, dao động từ 61% đến 94%. Khi lượng mỡ trong cơ thể tăng lên, gan phải làm việc nhiều hơn để chuyển hóa chất béo. Nếu vượt quá khả năng xử lý, mỡ sẽ tích tụ trong gan, làm tổn thương tế bào gan và gây ra bệnh.
• Giảm cân đột ngột: Khi cơ thể mất cân đột ngột, quá trình lipolysis (phân giải chất béo) diễn ra mạnh mẽ, khiến lượng axit béo tự do tăng cao. Điều này không chỉ làm rối loạn chức năng gan mà còn kích thích quá trình peroxy hóa lipid, gây tổn thương tế bào gan, làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ.
• Thiếu dinh dưỡng: Chế độ dinh dưỡng nghèo nàn, thiếu hụt protein và các vi chất quan trọng cũng có thể dẫn đến gan nhiễm mỡ. Khi cơ thể không đủ dưỡng chất, quá trình tổng hợp apolipoprotein bị gián đoạn, khiến chất béo trung tính (triglyceride) tích tụ trong gan.
• Chế độ ăn uống không lành mạnh: Việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa và cholesterol, chẳng hạn như đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn, nội tạng động vật và các món nhiều dầu mỡ, có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ. Khi hàm lượng cholesterol trong cơ thể tăng cao, gan phải làm việc nhiều hơn để xử lý và đào thải chất béo.
• Tác dụng phụ của thuốc: Các loại thuốc ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa lipid và protein trong gan, từ đó làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ. Các loại thuốc có thể gây ảnh hưởng đến gan bao gồm: thuốc giảm cholesterol, Corticosteroid, thuốc kháng virus, thuốc giảm cân không an toàn.
• Tiểu đường (đái tháo đường): Khi lượng đường trong máu tăng cao, cơ thể dễ gặp rối loạn chuyển hóa mỡ, đường và protein, dẫn đến sự tích tụ mỡ trong gan. Ngoài ra, nếu cơ thể bị kháng insulin, lượng chất béo trong gan sẽ tăng lên đáng kể, gây ra gan nhiễm mỡ.
• Rối loạn mỡ máu: Khi nồng độ cholesterol và triglyceride trong máu tăng cao, gan sẽ phải làm việc liên tục để xử lý lượng chất béo dư thừa. Nếu tình trạng này kéo dài, gan không thể đào thải hết lượng mỡ thừa, khiến chất béo tích tụ lại và gây ra bệnh gan nhiễm mỡ.

Gan nhiễm mỡ do chế độ ăn uống không lành mạnh

4. Triệu chứng gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ thường không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu và chỉ được phát hiện khi khám sức khỏe định kỳ. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển, người mắc có thể gặp một số triệu chứng dưới đây:

• Nước tiểu có màu đậm, phân có màu nhạt.

• Ngứa da, nổi mề đay, mệt mỏi

• Vàng da, vàng mắt

• Buồn nôn, nôn

• Chán ăn, ăn không ngon

Nếu bệnh tiến triển thành xơ gan, có thể xuất hiện thêm một số triệu chứng như chân phù nề, cổ trướng bụng, lá lách to, giãn tĩnh mạch dưới da, xuất huyết tiêu hóa, đỏ lòng bàn tay,…

Gan nhiễm mỡ gây ngứa da, nổi mề đay

5. Cách điều trị gan nhiễm mỡ hiệu quả

Gan nhiễm mỡ xảy ra khi mỡ tích tụ quá mức trong gan, có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm nếu không được kiểm soát kịp thời. Dưới đây là một số phương pháp giúp cải thiện tình trạng này:

5.1. Thay đổi lối sống

Điều chỉnh chế độ ăn và lối sống là yếu tố quan trọng trong việc kiểm soát gan nhiễm mỡ:

• Giảm tiêu thụ thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa, như đồ chiên rán và thức ăn nhanh.

• Tăng cường bổ sung rau củ, trái cây và các thực phẩm giàu chất xơ vào bữa ăn hằng ngày.

• Đảm bảo uống đủ lượng nước cần thiết mỗi ngày.

• Duy trì thói quen vận động ít nhất 30 phút/ngày, tối thiểu 5 ngày mỗi tuần.

• Tránh rượu bia và hạn chế sử dụng các chất kích thích.

5.2. Điều trị bằng thuốc

Các loại thuốc sau có thể được sử dụng để điều trị gan nhiễm mỡ: 

• Thuốc tăng cường độ nhạy insulin: Kháng insulin là dấu hiệu điển hình của bệnh gan nhiễm mỡ (NAFLD). Thuốc như metformin và thiazolidinediones (TZDs) đã được nghiên cứu và sử dụng.

• Nhóm thuốc TZD: Nhóm thuốc này có triển vọng trong điều trị gan nhiễm mỡ nhờ tác động lên kháng insulin, chuyển hóa axit béo trong gan, và mức độ adiponectin. Tuy nhiên, có thể gây ra tác dụng phụ như phù chân, tăng cân và bệnh tái phát khi ngừng thuốc.

• Thuốc hạ lipid: Statin, fibrat và axit béo omega-3 không bão hòa đa (PUFAs) có thể được dùng để điều trị rối loạn lipid máu. Ngoài ra, các thuốc này còn có đặc tính chống oxy hóa và tác dụng có lợi lên mức adiponectin, mang lại lợi ích cho người bệnh gan nhiễm mỡ.

• Thuốc bảo vệ tế bào và chống oxy hóa: Stress oxy hóa được cho là đóng vai trò trong cơ chế bệnh sinh gan nhiễm mỡ. Các chất có khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ như acid ursodeoxycholic (URSO), vitamin E, silymarin (từ cây kế sữa) và betaine có thể được sử dụng như những phương pháp điều trị hiệu quả.

• Vitamin E: Việc điều trị bằng vitamin E có thể cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ liên quan đến phồng tế bào gan.

• Silymarin: Chiết xuất từ hạt cây Silybum marianum, có đặc tính chống oxy hóa. Silymarin thường được sử dụng ở những người mắc bệnh gan mà không gây ra tác dụng phụ đáng kể.

• Betaine: Là một chất chuyển hóa tự nhiên của choline, đã được chứng minh làm tăng nồng độ S-adenosylmethionine và giảm stress oxy hóa. Betaine giúp loại bỏ chất béo của gan và hỗ trợ quá trình giải độc gan.

5.3. Kiểm soát bệnh lý nền

Việc điều trị gan nhiễm mỡ khi có các bệnh lý nền đi kèm đòi hỏi một cách tiếp cận toàn diện và linh hoạt. Điều này không chỉ liên quan đến việc cải thiện tình trạng gan mà còn phải xử lý đồng thời các bệnh lý nền có thể làm tăng nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Kiểm soát bệnh lý nền để kiểm soát tình trạng bệnh

6. Cách phòng ngừa gan nhiễm mỡ

Hiện tại chưa có thuốc đặc trị cho bệnh lý gan nhiễm mỡ, vì vậy việc điều trị chủ yếu tập trung vào kiểm soát nguyên nhân và ngăn ngừa tổn thương gan lâu dài. Điều này đòi hỏi thay đổi thói quen sinh hoạt hàng ngày:

• Chế độ ăn uống lành mạnh: Ăn nhiều rau củ quả, ngũ cốc nguyên hạt, protein nạc và omega-3.

• Hạn chế thực phẩm giàu chất béo bão hòa: Giảm đường tinh luyện và tránh thực phẩm chế biến sẵn.

• Tránh rượu bia: Tránh hoàn toàn các loại đồ uống có cồn.

• Giảm cân khoa học: Duy trì cân nặng hợp lý theo hướng dẫn của bác sĩ.

• Tăng cường hoạt động thể chất: Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày để kiểm soát cân nặng.

Bên cạnh lối sống, điều trị gan nhiễm mỡ còn cần kiểm soát tốt các bệnh lý đi kèm như đái tháo đường, tăng mỡ máu và tăng huyết áp. Bác sĩ có thể chỉ định thuốc kiểm soát mỡ máu hoặc cải thiện độ nhạy insulin nếu cần. Thông qua các chỉ số như cholesterol, triglycerides và men gan, bác sĩ sẽ đánh giá hiệu quả điều trị.

Tập thể dục thường xuyên để phòng ngừa gan nhiễm mỡ

Vậy gan nhiễm mỡ có nguy hiểm không? Nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách, bệnh có thể kiểm soát tốt. Tuy nhiên, nếu chủ quan, gan nhiễm mỡ có thể dẫn đến viêm gan, xơ gan và ung thư gan. AIA Việt Nam luôn đồng hành cùng bạn trên hành trình chăm sóc sức khỏe!

Xem thêm: Gan nhiễm mỡ cấp độ 3: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Lưu ý: Nội dung bài viết được tổng hợp từ các nguồn y khoa uy tín tại thời điểm đăng bài và có thể được cập nhật theo nghiên cứu mới, chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán và điều trị của bác sĩ, các triệu chứng nêu trong bài có thể gặp ở nhiều bệnh khác nhau, vì vậy không tự ý mua thuốc hoặc làm theo mẹo chữa bệnh tại nhà khi chưa có chỉ định của bác sĩ, khi có dấu hiệu bất thường, bạn nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra chính xác.