1. Thay đổi lối sống lành mạnh

Trước khi tìm hiểu chế độ ăn kiêng bệnh tiểu đường, việc thay đổi lối sống lành mạnh vô cùng cần thiết để kiểm soát triệu chứng bệnh. Các chuyên gia khuyến cáo, người bị bệnh tiểu đường nên vận động nhẹ thường xuyên và duy trì ít nhất 30 phút mỗi ngày để giảm lượng đường huyết. Người bệnh có thể cân nhắc kết hợp hít thở sâu, tập yoga, đi bộ, đọc sách,... để thư giãn, tốt cho tinh thần, hỗ trợ kiểm soát đường huyết.

Nếu người bệnh hút thuốc lá thì nên bỏ bởi nicotine trong thuốc lá làm tổn thương mạch máu và cơ thể. Đồng thời, người bệnh hạn chế tối đa sử dụng thức uống có cồn chứa hàm lượng carbohydrate cao, ảnh hưởng tiêu cực đến đường huyết, tổn thương mạch máu và hệ thần kinh. 

Bên cạnh đó, người bị tiểu đường cần kiểm soát giấc ngủ, tránh ngủ quá ít hoặc quá nhiều dẫn đến tăng cảm giác thèm ăn, đặc biệt là thực phẩm giàu tinh bột. Điều này khiến cơ thể dễ tăng cân mất kiểm soát, tăng nguy cơ mắc các biến chứng tiểu đường. Theo đó, người bệnh nên ngủ đủ 7 - 8 tiếng mỗi đêm. 

>>> Xem thêm: Bảo hiểm sức khỏe là gì? - 5 điều CẦN BIẾT khi mua bảo hiểm sức khỏe

Người tiểu đường không nên hút thuốc, gây tổn thương mạch máu

2. Giảm cân ngừa bệnh tiểu đường

Giảm cân đúng cách là một phần quan trọng trong chế độ ăn kiêng bệnh tiểu đường, bởi nó giúp cơ thể trở nên nhạy cảm hơn với insulin và làm giảm tình trạng kháng insulin. Khi lượng mỡ thừa giảm, phản ứng viêm trong cơ cũng giảm theo, từ đó giúp việc tiêu thụ insulin trở nên hiệu quả hơn. Nhờ vậy, người bệnh có thể kiểm soát đường huyết ổn định và quản lý bệnh đái tháo đường tốt hơn. 

Một số gợi ý giảm cân lành mạnh nên cân nhắc áp dụng vào chế độ ăn kiêng dành cho người tiểu đường gồm: 

• Chất xơ từ rau, củ, quả ít đường, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt để tạo cảm giác no lâu. 

• Chọn nguồn bổ sung đạm lành mạnh như cá, thịt trắng, đậu phụ, trứng,.... 

• Nên chia nhỏ các bữa trong ngày thành 5-6 bữa và không ăn quá nhiều trong một bữa. 

Nếu người bệnh kiểm soát đường huyết ổn định, quá trình ăn kiêng thường ít rủi ro hơn. Ngược lại, với những người đang sử dụng insulin hoặc thuốc điều trị nhóm sulfonylureas, nguy cơ hạ đường huyết khi ăn kiêng có thể cao hơn và cần được cân nhắc kỹ.

Trong trường hợp đường huyết dao động quá lớn, chẳng hạn có ngày lên đến 400 mg/dL nhưng ngày khác lại xuống thấp chỉ còn 50 mg/dL bác sĩ thường khuyến cáo không nên nhịn ăn để giảm cân. Một số nhóm khác cũng không phù hợp với việc ăn kiêng, bao gồm phụ nữ mang thai, người có tiền sử hạ đường huyết, người từng bị nhiễm toan ceton do tiểu đường (DKA) và những người làm việc nặng nhọc thường xuyên. 

>>> Xem thêm: [Giải đáp] Người bị tiểu đường ăn hạt dẻ được không?

 Giảm cân đúng cách giúp cơ thể trở nên nhạy cảm hơn với insulin 

3. Chế độ ăn kiêng bệnh tiểu đường: Những thực phẩm cần tránh

Người bị bệnh tiểu đường nên xây dựng chế độ ăn kiêng bệnh tiểu đường khoa học để kiểm soát đường huyết và giảm nguy cơ biến chứng. Một phần quan trọng trong chế độ này là hiểu rõ những thực phẩm nên tránh, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe lâu dài. Cụ thể: 

3.1. Bánh mì trắng, cơm và mì ống

Bánh mì trắng, cơm, mì ống là những thực phẩm người bị đái tháo đường không nên ăn và thường được khuyến cáo tránh cho vào chế độ ăn kiêng cho người tiểu đường tuýp 2. Cả 3 thực phẩm này đều thuộc nhóm thực phẩm giàu carbohydrate. Nếu người bệnh ăn thường xuyên thì chỉ số đường huyết có nguy cơ tăng mất kiểm soát. 

3.2. Đồ uống có đường

Khi xây dựng chế độ ăn kiêng người tiểu đường cần lưu ý tránh những đồ uống có đường. Bởi, chúng có lượng carbs và fructose cao, liên quan đến tình trạng kháng insulin, tăng cân nhanh. Đặc biệt, nồng độ fructose cao trong đồ uống có đường có thể làm xáo trộn quá trình trao đổi chất làm tăng mỡ bụng, chất béo có hại và cholesterol xấu. Vì vậy, để kiểm soát đường huyết, người bệnh hãy ưu tiên tiêu thụ những loại đồ uống không đường thay vì có đường. 

3.3. Sữa chua vị trái cây

Một chế độ ăn kiêng bệnh tiểu đường lý tưởng nhất định phải tránh sữa chua vị trái cây. Mặc dù sữa chua nguyên chất được cho là lựa chọn tốt cho người tiểu đường nhưng những loại hương vị trái cây thì không được khuyến cáo sử dụng. 

Mỗi hộp sữa chua vị trái cây trọng lượng 245g có thể chứa tới 47g đường. Vậy nên, loại sữa chua này dễ dàng làm lượng đường trong máu và insulin tăng vọt. 

Sữa chua vị trái cây dễ làm lượng đường trong máu tăng vọt

3.4. Ngũ cốc có đường

Ngay cả những loại ngũ cốc ăn sáng được quảng cáo là “lành mạnh” cũng không thật sự phù hợp trong chế độ ăn kiêng bệnh tiểu đường. Ví dụ, chỉ nửa cốc (55g) ngũ cốc granola đã chứa khoảng 30g carb tiêu hóa, còn ngũ cốc nho khô có thể lên đến 41 g, trong khi mỗi khẩu phần chỉ cung cấp khoảng 7 g protein. Để kiểm soát đường huyết và giảm cảm giác đói, người bệnh nên hạn chế các loại ngũ cốc này và thay thế bằng bữa sáng giàu protein, ít carb, phù hợp hơn với chế độ ăn kiêng dành cho người tiểu đường.

3.5. Cà phê có hương vị

Các loại cà phê pha sẵn có hương vị thường chứa lượng carbohydrate rất cao. Ngay cả những phiên bản nhẹ cũng có thể khiến đường huyết tăng mạnh. Để kiểm soát đường huyết và tránh tăng cân, người bệnh tiểu đường nên ưu tiên bổ sung cà phê đen hoặc espresso nguyên chất, có thể thêm một chút kem tươi nếu muốn tăng vị béo mà không làm tăng lượng carb đáng kể vào chế độ ăn kiêng bệnh tiểu đường.

3.6. Mật ong, mật hoa, siro cây phong

Nhiều người khi xây dựng chế độ ăn kiêng bệnh tiểu đường thường cố gắng hạn chế dung nạp đường trắng và thay bằng các dạng đường khác như đường nâu, mật ong, mật hoa, siro cây phong. Tuy nhiên, những chất làm ngọt này vẫn chứa lượng carb gần như tương đương đường tinh luyện, có thể gây tăng lượng đường trong máu đột biến. Vì vậy, trong chế độ ăn kiêng người tiểu đường nên tránh sử dụng mật ong, siro và mật hoa làm tăng đường huyết.

3.7. Trái cây sấy khô

Trái cây tươi rất tốt cho sức khỏe nhưng khi được sấy khô, đường trong quả trở nên cô đặc hơn nhiều. Chẳng hạn, lượng carb trong nho khô cao gấp gần ba lần nho tươi. Đây là lý do người bệnh dễ bị tăng đường huyết nếu ăn không kiểm soát.

Trong chế độ ăn kiêng bệnh tiểu đường, bạn vẫn có thể dùng trái cây nhưng nên ưu tiên loại tươi, ít đường như các loại berry hoặc táo nhỏ, vừa giàu vitamin vừa không làm đường huyết tăng đột biến.

>>> Xem thêm: Bệnh tiểu đường kiêng ăn gì để bảo vệ sức khỏe

Người tiểu đường nên tránh ăn các loại trái cây sấy khô 

3.8. Đồ ăn nhẹ đóng gói

Snack đóng gói như bánh quy giòn vốn ít dinh dưỡng, lại làm từ bột tinh chế nên rất dễ khiến đường huyết tăng nhanh. Thực tế đã có nghiên cứu chỉ ra rằng, hàm lượng carbs trong nhóm đồ ăn nhẹ đóng gói cao hơn so với thông tin ghi trên nhãn dinh dưỡng của chúng. Vì thế, đây không phải là cái tên lý tưởng góp mặt trong chế độ ăn kiêng dành cho người tiểu đường.

3.9. Khoai tây chiên

Khoai tây vốn đã giàu carbohydrate nên khi được gọt vỏ và chiên ngập dầu, lượng carb này không chỉ gây tăng đường huyết mà còn sinh ra nhiều hợp chất gây hại như AGEs và aldehyd. Những chất này thúc đẩy quá trình viêm và tăng nguy cơ mắc bệnh mãn tính. Đây chính là nguyên nhân khiến khoai tây chiên trở thành thực phẩm nên tránh trong chế độ ăn kiêng bệnh tiểu đường.

3.10. Thịt đỏ, thịt mỡ và thịt đã qua chế biến

Thịt đỏ, thịt mỡ và thịt chế biến sẵn (như xúc xích, thịt nguội, lạp xưởng) có thể làm tăng nguy cơ viêm và các vấn đề tim mạch, đặc biệt với người bị tiểu đường đang ăn kiêng. Không chỉ giàu chất béo bão hòa, nhóm thực phẩm này còn dễ gây tăng cân, ảnh hưởng xấu đến kiểm soát đường huyết. 

Đặc biệt, thịt đỏ tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe người bệnh thái tháo đường tuýp 2. Dù là nguồn dinh dưỡng tốt, nhưng có hai yếu tố khiến chúng trở thành rủi ro cho sức khỏe gồm thịt đỏ đã qua chế biến và phương pháp chế biến như chiên rán hoặc nướng. Do đó, trong chế độ ăn kiêng cho người tiểu đường tuýp 2, người bệnh nên hạn chế thịt đỏ đã chế biến sẵn.

>>> Xem thêm: Người bệnh tiểu đường có nên ăn táo đỏ không?

Thịt đỏ, thịt mỡ và thịt chế biến sẵn ảnh hưởng xấu đến kiểm soát đường huyết

3.11. Hạn chế uống rượu hoặc uống vừa phải

Rượu có thể làm đường huyết dao động thất thường, thậm chí dẫn đến hạ đường huyết nếu uống khi đói. Trong chế độ ăn kiêng bệnh tiểu đường, việc hạn chế rượu hoặc chỉ uống ở mức vừa phải là rất quan trọng. Nếu người mắc bệnh tiểu đường muốn uống bia thì nên kiểm tra lượng đường trong máu trước và sau 24 giờ sau khi uống. Đồng thời, kiểm tra đường huyết trước khi ngủ, đảm bảo ổn định, không ảnh hưởng đến sức khỏe.

3.12.  Sữa béo và nhiều đường

Cuối cùng, thực phẩm cần tránh trong chế độ ăn kiêng cho người tiểu đường không thể bỏ qua sữa béo và nhiều đường. Bởi trong nhóm thực phẩm này, hàm lượng carbohydrate và chất béo cao, dễ làm đường huyết tăng nhanh. Thay vào đó, người bệnh hãy ưu tiên sữa ít béo, không đường hoặc các loại sữa hạt không đường. 

Bài viết trên đây đã tổng hợp chi tiết những thực phẩm cần tránh khi xây dựng chế độ ăn kiêng bệnh tiểu đường. Hy vọng, người bệnh có thể tự lên kế hoạch dinh dưỡng khoa học, lành mạnh và phù hợp với nhu cầu cá nhân mà vẫn đảm bảo ổn định đường huyết. Nếu bạn muốn bảo vệ sức khỏe bản thân một cách toàn diện, hãy liên hệ với AIA Việt Nam để được tư vấn gói bảo hiểm phù hợp với nhu cầu của bạn ngay hôm nay!